Dobre praktyki pisania kodu w PHP - poradnik dla początkujących

Dobre praktyki pisania kodu w PHP - poradnik dla początkujących
Autor Adam Pawlak
Adam Pawlak02.11.2023 | 6 min.

Pisanie czystego, dobrze zorganizowanego i wydajnego kodu w PHP jest kluczową umiejętnością dla każdego programisty backendowego. Choć na pierwszy rzut oka może wydawać się proste, to stosowanie się do dobrych praktyk kodowania pozwala uniknąć wielu pułapek i problemów, z którymi spotykają się początkujący. W niniejszym poradniku omówimy najważniejsze zasady, techniki i wskazówki, które pozwolą Ci pisać kod PHP na najwyższym poziomie.

Zasady dobrej praktyki kodowania w PHP

Formatowanie i styl kodu

Jedną z podstawowych kwestii, na które należy zwrócić uwagę, jest formatowanie i ogólny styl kodu. Dobrze sformatowany kod PHP powinien być czytelny i prosty w nawigacji. Oto kilka wskazówek dotyczących formatowania:

  • Używaj wcięć - każdy blok kodu powinien być wcięty przez 4 spacje
  • Rozdzielaj bloki kodu pustymi liniami
  • Dodawaj komentarze wyjaśniające działanie fragmentów kodu
  • Stosuj max. 120 znaków w pojedynczym wierszu kodu
  • Używaj małych liter i podkreślników w nazwach zmiennych/funkcji

Formatowanie kodu ułatwia jego czytanie i zrozumienie zarówno Tobie, jak i innym programistom. Ustandaryzowany styl kodowania pomaga także szybciej znajdować błędy.

Nazywanie zmiennych i funkcji

Jasne i logiczne nazewnictwo zmiennych, funkcji i klas to kolejna ważna zasada dobrego kodu PHP. Kilka wskazówek:

  • Nazwy powinny jasno odzwierciedlać przeznaczenie elementu
  • Unikaj nadmiernie skróconych lub kryptycznych nazw
  • Bądź konsekwentny - używaj spójnego schematu nazewnictwa w całym kodzie
  • Rozdzielaj słowa w nazwach podkreślnikami (np. $data_uzyskania)

Dobre nazewnictwo zapewnia czytelność kodu i ułatwia zrozumienie jego logiki nawet po dłuższym czasie.

Struktura kodu i modularność

Kod PHP powinien być logicznie podzielony na mniejsze części realizujące konkretne zadania. Pozwala to na:

  • Łatwiejsze zrozumienie kodu
  • Wydzielenie logicznych fragmentów
  • Łatwiejsze testowanie i debugowanie
  • Możliwość wielokrotnego wykorzystania fragmentów (modułów)

Modularność kodu osiąga się m.in. poprzez wydzielanie funkcji realizujących pojedyncze zadania oraz tworzenie klas grupujących powiązane metody i właściwości.

Optymalizacja wydajności kodu PHP

Unikanie zapytań w pętlach

Wykonywanie zapytań do bazy danych lub operacji we/wy w każdej iteracji pętli może znacząco obniżyć wydajność kodu PHP. Oto sposoby uniknięcia tego problemu:

  • Wykonaj zapytanie przed pętlą i zapisz wyniki w tablicy
  • Użyj zapytań wsadowych (batch queries) zamiast pojedynczych w pętli
  • Buforuj/cache'uj dane, by uniknąć wielokrotnych zapytań

Dzięki temu znacząco zmniejszysz liczbę zapytań i przyspieszysz działanie kodu.

Buforowanie i caching danych

Buforowanie i caching często używanych danych w pamięci lub w dedykowanym storage pozwala skrócić czas dostępu i zwiększyć wydajność. Techniki, które warto wykorzystać:

  • Buforuj wyniki zapytań do bazy danych
  • Cache'uj dane pochodzące z kosztownych obliczeń
  • Ustaw właściwy czas expiracji cache, aby uniknąć przeterminowanych danych

Odpowiednie buforowanie i caching pozwoli zaoszczędzić znaczną ilość zasobów i przyspieszyć działanie Twojej aplikacji.

Optymalizacja zapytań do bazy danych

Nieefektywne zapytania do bazy danych mogą stać się wąskim gardłem wydajności aplikacji. Aby ich uniknąć:

  • Używaj indeksów w tabelach bazy
  • Stosuj klauzule LIMIT i OFFSET przy dużych zbiorach danych
  • Łącz zapytania za pomocą UNION zamiast wykonywać je osobno
  • Unikaj zapytań zagnieżdżonych (nested queries)

Dzięki optymalizacji zapytań skrócisz czas ich wykonania, a co za tym idzie - zwiększysz szybkość działania Twojej aplikacji.

Czytaj więcej: Testowanie i debugowanie kodu w Pythonie - poradnik dla początkujących

Bezpieczeństwo kodu PHP

Walidacja i ucieczka danych

Ważnym elementem bezpiecznego kodu PHP jest walidacja i ucieczka wszelkich danych pochodzących od użytkownika. Pozwoli to uniknąć podatności, takich jak:

  • Iniekcje SQL
  • Cross-site scripting (XSS)
  • Phishing i podmiana zmiennych

Do walidacji i ucieczki danych wykorzystuj dedykowane funkcje PHP, jak filter_var, htmlspecialchars czy Prepared Statements w przypadku bazy danych.

Uwierzytelnianie i autoryzacja użytkowników

Kontrola dostępu do zasobów aplikacji to kluczowy element bezpiecznego kodu. Pamiętaj o:

  • Szyfrowaniu haseł użytkowników przy użyciu np. bcrypt
  • Stosowaniu silnych tokenów sesji
  • Ograniczeniu dostępu do zasobów tylko dla zalogowanych użytkowników

Pozwoli to ochronić dane wrażliwe przed nieautoryzowanym dostępem.

Szyfrowanie danych wrażliwych

Jeśli Twoja aplikacja przetwarza poufne dane, pamiętaj o ich szyfrowaniu. Do szyfrowania haseł, tokenów, czy numerów kart wykorzystaj sprawdzone algorytmy, jak:

  • AES
  • RSA
  • Bcrypt

Zaszyfrowane dane będą bezpieczne nawet w przypadku włamania do bazy danych.

Testowanie i debugowanie kodu

Pisanie testów jednostkowych

Testy jednostkowe pozwalają szybko wykryć błędy w izolowanych fragmentach kodu i upewnić się, że działają poprawnie. Do ich pisania w PHP wykorzystaj narzędzia takie jak PHPUnit.

Testuj kluczowe funkcje, metody klas, integracje z bazą danych i inne elementy biznesowej logiki aplikacji.

Debugowanie i logowanie błędów

Debugowanie i logowanie ułatwi znalezienie i naprawienie błędów w kodzie PHP. Techniki, które warto stosować:

  • Logowanie błędów do pliku przy pomocy error_log()
  • Debugowanie zmiennych za pomocą funkcji var_dump() i print_r()
  • Użycie debuggera Xdebug w IDE

Dokładnie zalogowane błędy pomogą szybciej znaleźć i naprawić problemy w kodzie.

Testy bezpieczeństwa kodu

Przetestuj bezpieczeństwo swojego kodu PHP, aby wykryć ewentualne luki. Wykonaj testy penetracyjne (pentesting) szukające:

  • Podatności na iniekcje SQL
  • Luk w uwierzytelnianiu użytkowników
  • Słabych punktów mechanizmów szyfrowania

Testy bezpieczeństwa pozwolą w porę wykryć i załatać luki w kodzie.

Dobre praktyki współpracy w zespole

Kontrola wersji kodu (Git)

Korzystanie z systemu kontroli wersji, np. Git, pozwoli bezpiecznie współpracować w zespole programistów. Pozwala na:

  • Śledzenie historii zmian w kodzie
  • Cofanie zmian w razie błędów
  • Równoległą pracę wielu osób nad kodem

Regularne commitowanie zmian do repozytorium GIT usprawni pracę zespołową.

Dokumentacja i komentarze w kodzie

Pisz czytelne komentarze i dokumentację wyjaśniającą działanie kodu. Pozwoli to innym programistom:

  • Zrozumieć logikę i przepływ Twojego kodu
  • Szybciej wprowadzać w nim zmiany
  • Uniknąć błędów przy modyfikacjach

Dobra dokumentacja kodu to klucz do sprawnej pracy zespołowej.

Przegląd kodu i code review

Przed scaleniem, wykonaj code review - dokładny przegląd kodu przez doświadczonego programistę. Pozwoli to wykryć:

  • Błędy których sam nie zauważyłeś
  • Problemy z czytelnością i zrozumieniem kodu
  • Usterki bezpieczeństwa

Code review to standard dobrej współpracy przy projektach programistycznych.

Pakiety i narzędzia ułatwiające pracę

Composer - zarządzanie zależnościami

Composer to menadżer pakietów dla PHP. Pozwala na:

  • Instalację bibliotek zewnętrznych
  • Aktualizację i usuwanie pakietów
  • Definiowanie i instalowanie zależności

Composer usprawni dodawanie zewnętrznego kodu do Twojego projektu.

PHPUnit - testy jednostkowe

PHPUnit to popularne narzędzie do testów jednostkowych w PHP. Umożliwia:

  • Łatwe pisanie testów funkcji i metod
  • Uruchamianie testów i raportowanie wyników
  • Integrację

5 Podobnych Artykułów:

  1. Testowanie i debugowanie kodu w Pythonie - poradnik dla początkujących
  2. Jak pisać czytelne komentarze w kodzie? Porady i przykłady
  3. Jak wybrać specjalizację w programowaniu? Poradnik
  4. Wielojęzyczność w aplikacjach web - poradnik dla programistów
  5. Najczęstsze problemy początkujących programistów i jak ich unikać
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Adam Pawlak
Adam Pawlak

Cześć, jestem Adam, a witajcie na moim blogu o programowaniu! Tutaj znajdziesz wiele przydatnych informacji, porad i inspiracji związanych z fascynującym światem kodowania i rozwoju oprogramowania.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły